سلامت روان، یکی از گرانبهاترین داراییهای هر فرد است و مشاوره روانشناسی، نقشی محوری در حفظ و ارتقای آن در جامعه ایفا میکند. اما در این میان، فعالیت افراد فاقد صلاحیت و بدون مجوز در حوزه روانشناسی و مشاوره، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری در پی داشته باشد و نه تنها به بهبود وضعیت مراجعین کمکی نمیکند، بلکه آسیبهای جدی روانی، مالی و اخلاقی نیز به آنها وارد میسازد. این مقاله به بررسی جامع مفهوم مشاوره روانشناسی بدون مجوز، خطرات آن برای مراجعین، چارچوبهای قانونی موجود و نحوه شناسایی و گزارش این افراد میپردازد تا به شما در انتخابی آگاهانه و حفظ سلامت روان خود و عزیزانتان یاری رساند.
مشاوره روانشناسی بدون مجوز چیست؟
مشاوره روانشناسی بدون مجوز به ارائه هرگونه خدمات روانشناختی یا مشاورهای توسط فردی اطلاق میشود که فاقد پروانه اشتغال معتبر از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران باشد. این فعالیت میتواند شامل ارائه خدمات در مطب، کلینیک، فضای مجازی یا هر بستر دیگری باشد که در آن فرد ادعای تخصص روانشناسی یا مشاوره را مطرح میکند.
تعریف پروانه اشتغال و مرجع قانونی آن
پروانه اشتغال، مجوزی رسمی است که صلاحیت علمی، اخلاقی و حرفهای یک روانشناس یا مشاور را تایید میکند. این پروانه نشاندهنده آن است که فرد حداقل استانداردهای تحصیلی، آموزشی و اخلاقی لازم برای ارائه خدمات روانشناسی را دارا میباشد. سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، تنها نهاد قانونی و مرجع رسمی برای صدور پروانه اشتغال روانشناسی و مشاوره در ایران است. این سازمان مسئولیت نظارت بر فعالیتهای حرفهای روانشناسان و مشاوران را نیز بر عهده دارد. لازم به ذکر است که بین «کلینیک روانشناسی» (که معمولاً شامل چندین روانشناس است و نیازمند مجوز فعالیت مرکز میباشد) و «دفتر روانشناسی» (که توسط یک روانشناس اداره میشود و نیازمند پروانه اشتغال فردی است) تفاوت وجود دارد، اما در هر دو حالت، روانشناس یا مدیر فنی مرکز باید دارای پروانه معتبر از سازمان نظام باشد.
| ویژگی | دفتر روانشناسی | کلینیک روانشناسی |
|---|---|---|
| تعداد روانشناس | یک روانشناس | چندین روانشناس |
| نوع مجوز اصلی | پروانه اشتغال فردی | مجوز فعالیت مرکز |
| مرجع صدور مجوز | سازمان نظام روانشناسی | سازمان نظام روانشناسی (برای پروانه مدیر فنی و روانشناسان) |
| هدف | ارائه خدمات توسط یک متخصص | ارائه خدمات متنوع توسط تیمی از متخصصین |
فرآیند دریافت این پروانه شامل عضویت در سازمان، قبولی در آزمون صلاحیت حرفهای، و احراز شرایط تحصیلی و تجربی خاص (مانند داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا دکترا، گذراندن کارگاهها و دورههای کارورزی) است.
چرا پروانه اشتغال برای روانشناسان حیاتی است؟
داشتن پروانه اشتغال تضمین میکند که فرد حداقل استانداردهای تحصیلی، آموزشی و اخلاقی لازم برای ارائه خدمات روانشناسی را دارا باشد. این پروانه، مراجعین را در برابر آسیبهای احتمالی ناشی از سوءاستفاده، عدم تخصص یا تشخیصهای نادرست محافظت میکند. یک روانشناس بدون پروانه، فاقد این تضمینها است و میتواند سلامت روان مراجعین را به خطر اندازد.
خطرات و آسیبهای مشاوره غیرمجاز برای مراجعین
مراجعه به روانشناسان بدون مجوز میتواند پیامدهای جدی برای سلامت روان، وضعیت مالی و حتی امنیت شخصی مراجعین در پی داشته باشد. این افراد اغلب فاقد دانش تخصصی، مهارتهای لازم و چارچوبهای اخلاقی حرفهای هستند و میتوانند آسیبهای جبرانناپذیری به بار آورند.
پیامدهای روانی، مالی و اخلاقی
مشاوره غیرمجاز میتواند منجر به تشخیصهای نادرست، ارائه درمانهای ناکارآمد یا حتی خطرناک، طولانی شدن مشکلات و در برخی موارد، ایجاد آسیبهای روانی جدید گردد. مراجعین ممکن است به دلیل عدم تخصص کافی، دچار سردرگمی بیشتر شوند، اعتماد خود را به فرآیند درمان از دست بدهند و حتی وضعیت روانیشان وخیمتر گردد. علاوه بر این، سوءاستفادههای مالی و اخلاقی، از جمله عدم رعایت حریم خصوصی و محرمانگی اطلاعات، از دیگر خطرات جدی محسوب میشود. این افراد که گاهی از آنها به عنوان «روانشناسنما» یا «روانشناس زرد» یاد میشود، با وعدههای دروغین و بدون پشتوانه علمی، نه تنها مشکلات را حل نمیکنند، بلکه ممکن است با ارائه راهکارهای غیرعلمی و غیرتخصصی، مراجعین را در مسیر اشتباه قرار داده و آسیبهای بیشتری به آنها وارد کنند.
عدم نظارت و پاسخگویی حرفهای
برخلاف روانشناسان دارای مجوز که تحت نظارت سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور قرار دارند و در صورت تخلف، ملزم به پاسخگویی هستند، افراد بدون مجوز هیچ نهاد نظارتی ندارند. این امر امکان پیگیری شکایات و احقاق حقوق مراجعین را از بین میبرد. در نتیجه، در صورت بروز هرگونه مشکل یا آسیب، مراجعین راهی برای شکایت رسمی و قانونی نخواهند داشت و حقوقشان تضییع میگردد.
به گفته دکتر محمد حاتمی، رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور: «در حال حاضر ۴ هزار و ۵۰۰ نفر در فضای مجازی خدمات روانشناسی و مشاوره به صورت فعال ارائه میدهند که بیش از نیمی از این افراد مجوز ندارند و یا روانشناس نیستند.»
این آمار نشاندهنده گستردگی این مشکل و لزوم هوشیاری عمومی است.
آیا مشاوره بدون مجوز جرم است؟
بله، ارائه خدمات روانشناسی و مشاوره بدون داشتن پروانه اشتغال از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، طبق قوانین این سازمان تخلف محسوب میشود و میتواند منجر به پیگرد قانونی گردد. این اقدام نه تنها غیرحرفهای، بلکه غیرقانونی است و با سلامت جامعه ارتباط مستقیم دارد.
قوانین سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور
بر اساس مواد ۳، ۴ و ۵ قانون تشکیل سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، هرگونه اشتغال در حرفه روانشناسی و مشاوره، مستلزم عضویت و دریافت پروانه از این سازمان است. این قانون شامل تمامی حوزههای فعالیت روانشناختی میشود و هدف آن، تضمین کیفیت خدمات و حفظ حقوق مراجعین است. سازمان نظام روانشناسی همچنین «نظام جامع ارزشیابی و نظارت» و «نظام جامع آموزش مداوم» را برای پایش و تضمین صلاحیت مستمر متخصصین دارای مجوز راهاندازی کرده است. تخلفاتی نظیر نقض استانداردهای اخلاقی و حرفهای، عدم فعالیت در شش ماه اول پس از صدور پروانه، و اجاره دادن غیرقانونی پروانه، میتواند منجر به ابطال پروانه اشتغال گردد.
برخی از تخلفاتی که میتواند منجر به ابطال پروانه اشتغال شود عبارتند از:
- نقض استانداردهای اخلاقی و حرفهای
- عدم فعالیت در شش ماه اول پس از صدور پروانه
- اجاره دادن غیرقانونی پروانه به افراد دیگر
فعالیت مراکز بهزیستی و وزارت بهداشت بدون پروانه نظام
برخلاف تصور برخی، سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت مجاز به صدور پروانه اشتغال برای روانشناسان نیستند. اگرچه این نهادها ممکن است مجوز تاسیس مرکز (مانند مراکز مشاوره یا کلینیکها) صادر کنند، اما مدیر فنی و تمامی روانشناسان شاغل در این مراکز نیز باید دارای پروانه معتبر از سازمان نظام روانشناسی باشند.
دکتر محمد حاتمی تاکید کرده است: «روانشناسان اصلا نمیتوانند با پروانه سازمان بهزیستی کار کنند. مطابق با ماده ۵۷ قانون برنامه ششم توسعه سازمان بهزیستی فقط میتواند پروانه مرکز به متقاضیان دهد که در این صورت هم مدیر فنی مرکز باید دارای پروانه از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور باشد. بنابراین روانشناسان برای فعالیت مشاوره و روانشناسی باید حتما پروانه سازمان نظام روانشناسی و مشاوره را داشته باشند.»
نحوه شناسایی روانشناسان بدون مجوز
برای محافظت از خود و اطمینان از دریافت خدمات از متخصصین واجد شرایط، ضروری است که نحوه شناسایی روانشناسان دارای مجوز را فرا بگیرید. این کار از طریق مراجع رسمی و معتبر امکانپذیر است و به شما کمک میکند تا از افتادن در دام روانشناسان بدون پروانه پیشگیری کنید.
استعلام پروانه از درگاه ملی مجوزها
سادهترین و معتبرترین راه برای استعلام پروانه اشتغال یک روانشناس، مراجعه به سامانه درگاه ملی مجوزها (Mojavez.ir) است. این درگاه، پلتفرم رسمی برای درخواست و تمدید مجوزهای مختلف، از جمله پروانه اشتغال روانشناسی است و با جستجوی نام یا کد ملی فرد، میتوانید از وضعیت پروانه او مطلع شوید. این سامانه با زمان پردازش اعلام شده ۴۰ روزه، فرآیند صدور و تمدید مجوزها را تسهیل کرده است. تغییرات اخیر در فرآیند صدور پروانه، شامل امکان درخواست آنلاین و حذف مصاحبه حضوری (به جز موارد خاص)، دسترسی به اطلاعات را نیز بهبود بخشیده است.
لیست روانشناسان بدون مجوز
سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور به منظور آگاهیبخشی عمومی و هشدار به مردم، لیستی از افراد و حسابهای کاربری فاقد مجوز را منتشر کرده است. توصیه میشود از مراجعه و دنبال کردن این افراد در فضای مجازی خودداری کرده و قبل از دریافت هرگونه خدمات، از اعتبار و مجوز فرد اطمینان حاصل نمایید.
اسامی ۱۴۴ روانشناس نما به شرح زیر است:
- آرام نویدی
- آرامش انرژی مثبت حس ناب
- آرامش درون (ناصر جهانبخش)
- آرزو زارع (معجزه ذهن قانون جذب شکر گزاری)
- آزاده دو دانگه
- آزیتا ساعیان
- آفرینش کوانتومی مرتضی نوری
- آکادمی باور /مصطفی نژاد غفار
- احمد مهدی زاده (قانون جذب)
- استر هیکس |آبراهام هیکس
- الهام تاجیک
- امیر باقری
- امیر شریفی
- امیربابکیان(رشد فردی)
- انرژی مثبت|آگاهی|خود شناسی
- انگیزشی|موفقیت|توسعه فردی
- انگیزشی،آموزشی،توسعه فردی
- اکرم ملامحمدی
- ایمان سرور پور
- ایمان عامری
- بابک خسرو نژاد
- برنامه ریزی |توسعه فردی
- بهاره استادی مدرس متافیزیک
- بهزاد شهسواری/رشد فردی
- بهزاد مشکانی
- توسعه فردی|روانشناسی
- توسعه فردی،کوچینگ،غزلیسم
- حریر شمس
- حمید ندیمی/توسعه فردی/
- حمید یزدی(آموزش دوره پیشرفته قانون جذب)
- خود باوری انگیزشی و قانون جذب
- دکتر نکته
- راضیه میرزایی
- رشد فردی بهار یاری
- رضا یزدانی |مربی توسعه فردی
- رنه سینانی
- روح انگیز امین
- زناشویی همسرداری خانواده
- زندگی ایده آل
- زهرا غروی/توسعه فردی
- زوج زندگی(زناشویی |سکس تراپی | روانشناسی )
- سابلیمینال،قانون جذب،کد جذب
- سابملیمینال با حقیقت پنهان
- سابملیمینال رویا
- ساناز اسبقی (قانون جذب عشق و مراقبه اسبقی)
- ساناز ندایی / قانون جذب
- سجاد زمانی
- سعید احمدی پور
- سمانه جواهری_رشد فردی
- سهیل رضایی
- سپیده تیمور پور|توسعه فرد
- سیده فاطمه سادات
- سیده فروغ عقیلی
- سیگنال مثبت
- سیگنال مثبت/فنگشویی
- شادبوم/سخنران
- شهرام ابوطالبی
- شهرام اسلامی
- شهرام علی پور
- شهلا اشکش مدرس فنگشویی/موفقیت /توسعه فردی
- صبا پیری | مشاور و مربی رشد فردی
- طاها حبیب
- عباسمنش
- عباسمنش،قانون جذب،انگیزشی
- عبداللهی،فنگشویی،توسعه فردی (راه مهتابی)
- عقیله سلطان پور
- علی جمشیدی
- علی حق دوست
- علیرضا خروطی | مربی تغییر و تحول
- علیرضا شریعتی
- علیرضا شیری
- علیرضا نظری |ای اف تی|پاکسازی
- غزل رامتین فر
- فاطمه حسنی
- فرزانه شعبان
- فرزانه قهرمانی
- فرشید پاکزات
- فرهنگ هلاکویی
- فریده سیدی پور
- فنگشویی توسعه فردی جادوی ذهن
- قانون جذب قانون زندگی
- قانون جذب قانون زندگی
- قانون جذب قانون شگفتی خدا هوشنگ قربانیان
- قانون جذب و انرژی مثبت
- قانون جذب کائنات
- قانون کائنات و جذب ثروت
- قدرت ذهن و معجزه افکار مثبت
- لایف کوچ فاطمه اسماعیلی
- ماهان تیموری
- مجله زناشویی
- مجله موفقیت گری وی
- محبوبه سر لک
- محدثه یایجی |مربی توسعه فردی
- محسن محسنی
- محمد رضا شایق
- محمد سپهری مهارت های زندگی
- محمد صادق بیات
- محمد عرشیان فر
- محمود معظمی
- محمودانوشه
- مدیتیشن | مراقبه |آرامش درون
- مریم لسانی
- مریم مبارکی
- مریم مبین زاده/کوچ خودشکوفایی
- مریم محمودی
- مریم گنجی |توسعه فردی
- مستر رموز حال خوب
- مشاور زناشویی و سکسولوژی
- مشاور زناشویی(سانی)
- معجزه افکار
- معصومه تیموری
- ملاقات با خویشتن
- مهارت های ذهنی با محیا محمود
- مهدی سادات اعلایی
- مهدی عرب زاده
- مهدی کاردان
- مهرداد آقاجانی
- مهرداد ارجمندی
- مهشید رییسی
- موفقیت و ثروت
- مژگان پیروز
- میترا نوری
- میر موسوی/سخنران وکوچ
- میلاد پاکار (قانون جذب ودر آمد دلاری)
- نادیا قوریوند
- ناصردکانی
- نجمه طاهری|کوچ و بیزنس
- ندا رنجبر(ندای عشق توسعه فردی فنگشویی)
- نفیس بابایی همراه موفقیت شما
- نیلوفربرجی
- نیکی زند،موفقیت و توسعه فردی
- هادی معماری
- ویدا غیومی
- پروانه کاظمی
- پگاه هنر دوست(قانون جذب)
- کاوشکده|مجله توسعه فردی
- کوروش معدلی
- کیان زرین قانون جذب ثروت
- گیتی برازنده ان ال پی
- یاسر متحدین
شکایت از روانشناس بدون پروانه و نحوه گزارش
اگر با فردی مواجه شدید که بدون مجوز اقدام به ارائه خدمات روانشناسی میکند، یا خودتان قربانی چنین فعالیتهایی شدهاید، حق شکایت و گزارش دارید. این اقدام به حفظ سلامت جامعه و پیشگیری از آسیبهای بیشتر کمک میکند و از تکرار این تخلفات ممانعت به عمل میآورد.
نحوه گزارش فردی که به طور غیرقانونی خدمات روانشناسی ارائه میکند
برای گزارش فعالیت غیرقانونی یک روانشناس بدون پروانه، میتوانید به سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت نمایید. این سازمان مسئول رسیدگی به تخلفات حرفهای و قانونی روانشناسان و مشاوران است و با متخلفین برخورد قانونی خواهد نمود. ارائه مدارک و شواهد مربوط به دریافت خدمات از فرد بدون مجوز، میتواند به تسریع فرآیند رسیدگی یاری رساند. سازمان نظام روانشناسی با این افراد برخورد قانونی کرده و مانع از ادامه فعالیتهای غیرمجاز آنها میگردد.
نتیجهگیری
سلامت روان جامعه و تکتک افراد آن، ارزشی بیبدیل است که نباید به دست افراد فاقد صلاحیت سپرده شود. انتخاب یک روانشناس یا مشاور دارای پروانه اشتغال از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره، اولین و مهمترین گام در مسیر دریافت خدمات ایمن و اثربخش محسوب میشود. با آگاهی از قوانین و نحوه شناسایی متخصصین واقعی، میتوانیم از خود و عزیزانمان در برابر خطرات مشاوره روانشناسی بدون مجوز محافظت کرده و به ارتقای استانداردهای سلامت روان در جامعه یاری رسانیم.